Kiedy jest Popielec?

Środa Popielcowa jest świętem ruchomym, podobnie jak Wielkanoc, dlatego w każdym roku wypada innego dnia. To pierwszy dzień Wielkiego Postu i wiąże się z nim obrzęd posypywania głów popiołem, który jest sprawowany podczas mszy popielcowej. W związku z tym, iż jest to uroczystość ruchoma, Środa Popielcowa jest obchodzona w kościele katolickim w różnych terminach.

Data Środy Popielcowej jest ściśle związana z terminem świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Dlatego też ustalenie daty Popielca wiąże się z poznaniem konkretnych dni, w których będą obchodzone przez chrześcijan święta Wielkanocne. Popielec na ogół wypada na czterdzieści sześć dni przed Wielką Niedzielą i jest to dzień, który rozpoczyna w kościele katolickim okres Wielkiego Postu.

Wyznaczanie daty Popielca w danym roku odbywa się poprzez ustalenie terminu, w którym chrześcijanie będą obchodzić święta Wielkanocne. W kościołach zachodnich święta Zmartwychwstania Pańskiego przypadają w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca (jest to tak zwana paschalna pełnia księżyca). Co więcej, w praktyce oznacza to, że termin świąt Wielkanocnych może wypaść między 22 marca a 25 kwietnia.

Daty kościelnej pełni księżyca zostały wyznaczone podczas soboru nicejskiego, który odbył się w 325 roku. Z datą świąt Wielkanocnych jest związana nie tylko data Środy Popielcowej, ale też wielu innych świąt ruchomych, takich jak chociażby: Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego czy Boże Ciało.

W 2015 roku Popielec będziemy obchodzić 18 lutego, w 2016 roku 10 lutego, 2017 roku 1 marca, 2018 roku 14 lutego, oczywiście w środę. Jest to wprawdzie święto rangi kościelnej, ale dzień ten nie jest dniem wolnym od pracy. Głównym celem Środy Popielcowej oraz obrzędu posypywania głów wiernych popiołem jest przede wszystkim przypomnienie nam o konieczności pokuty i duchowego przygotowania się na zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.

Główny zwyczaj Popielca najprawdopodobniej wywodzi się z czasów starożytności, a konkretnie z tradycji judaizmu. To właśnie Żydzi na znak postu oraz pokuty posypywali swoje głowy popiołem. Był to w ich religii obrzęd będący najwyższym aktem skruchy i pokory, a co więcej, oznaczał on także uznanie własnej marności w obliczu wszechmocnego Boga. Posypanie głowy popiołem oznaczało tez zaakceptowanie własnej znikomości oraz śmiertelności.

W kościele katolickim obrzęd posypywania głów popiołem został wprowadzony przez papieża Urbana II w XI wieku. Wtedy też ustalono, że popiół do posypywania głów wiernych powinien pochodzić z palm poświęconych w zeszłoroczną Niedzielę Palmową. Co więcej, papież Jan Paweł II pierwszy dzień postu, czyli Środę Popielcową, ogłosił dniem modlitw o pokój na świecie. W kościołach kapłani w tym dniu odziani są w fioletowe szaty, które symbolizują pokutę.