Obrzędy związane ze Wstępną Środą

Zgodnie z kalendarzem chrześcijańskim Środa Popielcowa jest pierwszym dniem Wielkiego Postu. Data Popielca jest wyznaczana na podstawie tak zwanej kościelnej pełni księżyca, z którą wiąże się także termin świąt Wielkanocnych. Środa Popielcowa jest dniem pokuty i rozpoczyna czterdziestodniowy okres postu, który ma przygotować wiernych do właściwego przeżywania Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego.

Środa Popielcowa po staropolsku nazywana była Wstępną Środą. Ta nazwa Popielca wzięła się stąd, iż to właśnie Środa Popielcowa była dniem rozpoczynającym czas Wielkiego Postu. Trzeba jednak wiedzieć, że niegdyś ten dzień obchodzono nieco inaczej niż dzisiaj. Ludzie dość rygorystycznie podchodzili do kościelnych zasad i pokutując jednoczyli się z Chrystusem cierpiącym na krzyżu.

W Środę Popielcową zalecany jest post ścisły, czyli dopuszcza się spożycie trzech posiłków, w tym jednego do syta oraz dwóch lżejszych. Wierni powinni też zachować wstrzemięźliwość od potraw mięsnych. Jednym z najważniejszych obrzędów związanych ze Wstępną Środą do dnia dzisiejszego jest natomiast posypywanie głów wiernych popiołem.

Obrzęd posypywania głów popiołem wywodzi się z epoki starożytności, jest więc wieloletnią tradycją. Kapłan posypując głowy wiernych popiołem czyni na nich znak krzyża i wypowiada symboliczne słowa: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” lub „Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”. Słowa te dotyczą kruchości ludzkiej egzystencji i przypominają o tym, co w życiu człowieka powinno zajmować pierwsze miejsce – Słowo Boże.

Zgodnie z przekazami historycznymi, geneza Środy Popielcowej sięga pierwszych stuleci chrześcijaństwa. Dawniej Środa Popielcowa była postrzegana jako dzień, który rano pozwalał jeszcze na cieszenie się ostatnimi chwilami karnawału, ale wieczorem wierni zbierali się w kościołach i uczestnicząc w mszy popielcowej rozpoczynali w ten sposób czterdziestodniowy okres Wielkiego Postu.

Najważniejsze obrzędy związane ze Wstępną Środą są głównie obrzędami kościelnymi. Jednak jeszcze w XIX wieku praktykowano też inne zwyczaje, wśród których ważne miejsce zajmowały chociażby zabawy i zwyczaje zapustne (na przykład tańce kobiet na wysoki len czy tak zwana kłoda popielcowa). Dzisiaj tego rodzaju zwyczaje są już właściwie zapomniane.

Wstępna Środa niegdyś wiązała się także z tym, iż w domach starannie wyparzano naczynia, aby nie znajdował się na nich najmniejszy ślad tłuszczu czy jakiegokolwiek mięsnego dania. W Środę Popielcową nie jadano smalcu, masła i śmietany. Chleb najczęściej smarowało powidłem, natomiast zupy zabielano mlekiem. W ten sposób przygotowywano się do czasu wielkopostnych umartwień.


Warning: file_put_contents(): Only 0 of 18875 bytes written, possibly out of free disk space in /home/kei/public_html/714.pl/wp-content/plugins/comet-cache/src/includes/traits/Ac/ObUtils.php on line 430

Fatal error: Uncaught exception 'Exception' with message 'Comet Cache: failed to write cache file for: `/obrzedy-zwiazane-ze-wstepna-sroda/`; possible permissions issue (or race condition), please check your cache directory: `/home/kei/public_html/714.pl/wp-content/cache/comet-cache/cache`.' in /home/kei/public_html/714.pl/wp-content/plugins/comet-cache/src/includes/traits/Ac/ObUtils.php:435 Stack trace: #0 [internal function]: WebSharks\CometCache\Classes\AdvancedCache->outputBufferCallbackHandler('<!DOCTYPE html>...', 9) #1 /home/kei/public_html/714.pl/wp-includes/functions.php(3729): ob_end_flush() #2 [internal function]: wp_ob_end_flush_all('') #3 /home/kei/public_html/714.pl/wp-includes/class-wp-hook.php(286): call_user_func_array('wp_ob_end_flush...', Array) #4 /home/kei/public_html/714.pl/wp-includes/class-wp-hook.php(310): WP_Hook->apply_filters('', Array) #5 /home/kei/public_html/714.pl/wp-includes/plugin.php(453): WP_Hook->do_action(Array) #6 /home/kei/public_html/714.pl/wp-includes/load.php(679): do_action('shu in /home/kei/public_html/714.pl/wp-content/plugins/comet-cache/src/includes/traits/Ac/ObUtils.php on line 435