Przebieg mszy popielcowej

Jednym z najważniejszych obrzędów Środy Popielcowej jest posypanie głowy popiołem. Ma on miejsce w trakcie mszy popielcowej, która odbywa się we wszystkich kościołach katolickich w Polsce. Obrzęd posypywania głowy ma na celu przypomnienie wiernym o zmartwychwstaniu, a także o możliwości oczyszczenia się z grzechów i powtórnym odrodzeniu.

W trakcie mszy popielcowej kapłan wypowiada słowa z Pisma Świętego. Każdy ksiądz ma do wyboru właściwie dwa zdania, gdyż może wypowiadać: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz” lub „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!”, przypominając nam o kruchości ludzkiego życia. Jednocześnie słowa te mają nam uzmysławiać, że tylko w Bogu powinniśmy pokładać naszą ufność i wszystkie nasze nadzieje.

Przebieg mszy popielcowej jest dość specyficzny. Msza święta w Środę Popielcową rozpoczyna się obrzędami wstępnymi oraz liturgią słowa. Opuszcza się natomiast akt pokutny, ponieważ w tym dniu jest on zastępowany obrzędem posypania głów wiernych popiołem. Po pierwszym i drugim czytaniu odbywa się śpiew przed Ewangelią, po czym ma miejsce wygłoszenie kazania – na ogół jest to kazanie wprowadzające do tematyki wielkopostnej.

Tuż po homilii w Środę Popielcową kapłan sprawujący mszę przystępuje do błogosławienia popiołu, mówiąc: „drodzy bracia i siostry, pokornie błagajmy Boga Ojca, aby pobłogosławił ten popiół, który nakładamy na nasze głowy na znak pokuty”. Po krótkiej modlitwie w milczeniu kapłan następnie kropi popiół święconą wodą.

Po pobłogosławieniu popiołu ma miejsce właściwy obrzęd posypania głów wiernych popiołem. Kapłan kreśli znak krzyża i wypowiada określone słowa (jedną z dwóch wyżej wspomnianych formuł). W tym samym czasie wykonywany jest odpowiedni śpiew – najczęściej jest to antyfona, ale może też być śpiewana jedna z pieśni wielkopostnych: „Bądź mi litościw, Boże nieskończony”, „Przed oczy Twoje, Panie”.

Po zakończeniu obrzędu posypania głów popiołem kapłan umywa ręce, a następnie jest odmawiana modlitwa powszechna. Kolejną częścią mszy popielcowej jest liturgia eucharystyczna: modlitwa nad darami, antyfona na Komunię świętą oraz modlitwa po Komunii.

Msza w Środę Popielcową nie jest mszą obowiązkową, ponieważ Popielec nie jest tak zwanym świętem nakazanym. Oznacza to, że chrześcijanie nie mają obowiązku uczestniczenia w tym dniu. Nie mniej jednak jest to dzień, który rozpoczyna okres Wielkiego Postu, czas, który ma nas jak najlepiej przygotować do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Dlatego w tym dniu wiele osób uczestniczy w mszy popielcowej.